Cách sơ cứu khi bị rắn độc cắn? Bị rắn cắn phải làm sao?

0
216
Cách sơ cứu khi bị rắn độc cắn? Bị rắn cắn phải làm sao?
Đánh giá!

Theo Ths.BS. Nguyễn Trung Nguyên, Phụ trách Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai mùa hè là mùa rắn sinh sôi phát triển nên trong vòng một tháng trở lại đây, hầu như ngày nào cũng có bệnh nhân bị rắn cắn
nhập viện. Hiện tại, Trung tâm đang điều trị cho 6 ca bị rắn độc cắn.

 

Nửa tháng, bị rắn hổ mang cắn 2 lần

 

Bệnh
nhân Ngô Quang Ph., 61tuổi ở Tiên Du, Bắc Ninh làm nghề buôn cua, bán rắn đã mấy
chục năm nay. Trong lúc đang bắt rắn hổ mang để bán cho khách, bất ngờ bệnh
nhân đã bị rắn cắn vào tay. Bệnh nhân vào Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch
Mai lúc 19h ngày 10/7/2016 trong tình trạng bị liệt hô hấp nên khó thở, cứng cơ
và có dấu hiệu bị hoại tử xung quanh vùng bị rắn cắn. Bác sĩ kết luận bệnh nhân
bị ngộ độc nặng do bị rắn hổ mang cắn trên nền một bệnh nhân bị bệnh phổi tắc
nghẽn mạn tính và đã từng bị rắn hổ mang cắn nửa tháng trước.

Vùng tay bị rắn cắn của bệnh nhân có dấu hiệu hoại tử

Một
bệnh nhân nam 45 tuổi ở Thanh Liêm, Hà Nam đang đi đánh lưới ở đồng thì bị rắn
cặp nia (khúc đen khú trắng) cắn vào tay. Thấy vết cắn ở tay sưng đỏ và có dấu
hiệu khó thở, người nhà đã tìm đến nhà thầy lang ở gần làng để lấy thuốc uống
và lấy gan gà để đắp. Tuy nhiên, theo lời người nhà bệnh nhân, mặc dù đã uống
thuốc và đắp gan gà theo kinh nghiệm của thầy lang nhưng tình trạng của bệnh
nhân ngày càng nặng hơn: Bệnh nhân khó thở, tím tái, co cơ, không nói được. Lúc
đó gia đình mới chuyển bệnh nhân đến bệnh viện huyện Phủ Lý, Hà Nam rồi sau đó
được chuyển thẳng đến Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai.

Chăm sóc cho bệnh nhân bị rắn cắn tại Trung tâm Chống độc

BS
Nguyên nhấn mạnh, sai lầm lớn nhất của những bệnh nhân khi bị rắn cắn là cứ
loay hoay ở nhà áp dụng kinh nghiệm dân gian để sơ cứu, chỉ đến khi có các biểu
hiện của suy hô hấp (tím tái, co cơ, khó thở…) thì mới đưa bệnh nhân đến các cơ
sở y tế. BS Nguyên khuyến cáo: Sau khi bị rắn độc cắn cần sơ cứu đúng cách với mục đích làm
cho nọc độc của rắn từ vết cắn xâm nhập vào trong cơ thể chậm hơn và ít hơn, sau
đó nhanh chóng đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế có điều kiện điều trị thực sự (ví dụ cấp cứu hô hấp, tim mạch tốt
hoặc có huyết thanh kháng nọc rắn đặc hiệu) để được xử lý kịp thời.

 

Các bước sơ cứu nên làm là:

 

– Động viên bệnh nhân yên tâm, đỡ lo lắng.

 

– Không để bệnh nhân tự đi lại. Bất động chân, tay bị cắn bằng nẹp
(vì vận động làm cho nọc độc xâm nhập vào trong cơ thể nhanh hơn). Cởi bỏ đồ
trang sức ở chân, tay bị cắn vì có thể gây chèn ép khi vùng đó bị sưng nề.

 

– Áp dụng biện pháp băng ép bất động với một số loại rắn hổ (rắn
cạp nong, cạp nia, hổ mang chúa, rắn biển và một số giống rắn hổ mang thường):
băng ép bất động để làm chậm sự xuất hiện triệu chứng liệt. Không băng ép khi
rắn lục cắn vì có thể làm vết thương nặng thêm.

 

– Vận chuyển bệnh nhân bằng phương tiện đến cơ sở y tế đồng thời
duy trì băng ép, bất động. Nếu bệnh nhân khó thở thì hô hấp nhân tạo (hà hơi
thổi ngạt hoặc bằng phương tiện y tế có tại chỗ như bóp bóng, máy thở xách
tay,..).

 

Không sử dụng các biện
pháp sau:

 

– Garô: Garô tức là làm tắc nghẽn hoàn toàn động mạch (mạch máu
vận chuyển máu từ tim đi nuôi dưỡng các bộ phận của cơ thể), gây đau, rất nguy
hiểm và không thể duy trì lâu (không quá 40 phút), chân tay rất dễ bị thiếu máu
nguy hiểm. Nhiều trường hợp sau đó phải cắt cụt chân tay vì garô.

 

– Trích, rạch, trâm, chọc tại vùng vết cắn: Các nghiên cứu khoa
học trên thế giới cho thấy các biện pháp này không có lợi ích, rõ ràng gây hại
thêm cho bệnh nhân (tổn thương thêm mạch máu, dây thần kinh,…nhiễm trùng nặng
thêm)

 

– Hút nọc độc: Các thiết bị hút không có hiệu quả và thậm chí còn
làm vết thương nặng thêm.

 

– Gây điện giật, chườm đá, sử dụng “hòn đá chữa rắn cắn”:  không đem lại lợi ích.

 

– Sử dụng các loại thuốc dân gian, cổ truyền, chữa bằng mẹo: Nhiều
thuốc y học dân tộc dùng dạng uống đặc biệt dễ gây nguy hiểm thêm cho nạn nhân:
gây co giật (vì có chứa mã tiền), đau bụng, nôn, ỉa chảy rất nặng…

 

– Cố gắng bắt hoặc giết rắn: Nếu rắn đã chết hoặc bắt được rắn phải đem
cùng với bệnh nhân đến bệnh viện để nhận dạng. Tuy nhiên, ngay cả đầu rắn đã
chết vẫn có thể cắn người, cần cẩn thận khi mang rắn.

 

Đề
phòng rắn cắn

 

Cũng
theo BS Nguyên, mặc dù trong hai họ rắn thường gặp ở nước ta, rắn hổ có thể chủ
động tấn công người nhưng trên thực tế, phần lớn các trường hợp bị rắn cắn là
do con người chủ động bắt rắn hoặc trêu rắn (vô tình hoặc cố ý làm cho rắn cảm
thấy bị đe doạ). Trong lao động để tránh được hoàn toàn không bị rắn cắn là rất
khó. Các bạn có thể áp dụng các biện pháp sau để giúp giảm nguy cơ bị rắn cắn:

 


Biết về loại rắn trong vùng, biết khu vực rắn thích sống hoặc ẩn nấp. Biết về
thời gian trong năm, trong ngày và kiểu thời tiết nào rắn thường hoạt động nhất.

 

– Đặc biệt cảnh giác với rắn sau các cơn
mưa, khi có lũ lụt, mùa màng thu hoạch và thời gian ban đêm.

 

– Cố gắng đi ủng, dày cao cổ và quần
dài, đặc biệt khi đi trong đêm tối, đội thêm mũ rộng vành nếu đi trong rừng hoặc
đi ở khu vực nhiều cây cỏ.

 

– Dùng đèn nếu ở trong bóng tối hoặc vào
ban đêm.

 

– Càng tránh xa rắn thì càng tốt: không
biểu diễn rắn, không đe doạ rắn, không cầm, không trêu rắn ngay cả khi rắn đã
chết. Đầu rắn đã chết vẫn có thể cắn người. – Không bắt rắn, đuổi hoặc dồn ép rắn
trong khu vực khép kín.

 

– Không nằm ngủ trực tiếp trên nền đất; Không
để trẻ em chơi gần khu vực có rắn.

 

– Không sống ở gần các nơi rắn thích cư
trú hoặc thích đến như các đống gạch vụn, đống đỏ nát, đống rác, tổ mối, nơi
nuôi các động vật của gia đình.

 

– Thường xuyên kiểm tra nhà ở xem có rắn
không, nếu có thể thì tránh các kiểu cấu trúc nhà tạo điều kiện thuận lợi cho rắn
ở (như nhà mái tranh, tuờng xây bằng rơm, bùn với nhiều hang, hốc hoặc vết nứt,
nền nhà nhiều vết nứt).

 

– Để tránh bị rắn biển cắn, người dân
chài không nên bắt rắn ở trong lưới hoặc dây câu. Có thể dễ nhầm lẫn khi phân
biệt giữa đầu rắn và đuôi rắn. Những người tắm hoặc giặt ở các vùng nước đục ở
cửa sông hoặc một số vùng bờ biển cũng có thể dễ bị rắn cắn.

 

 
Bài, ảnh: Mai Thanh
 

Nội dung được tìm nhiều trên Google
SHARE