Bớt thượng bì và cách điều trị

0
326
Bớt thượng bì và cách điều trị
Đánh giá!

 

Thương tổn này gặp ở trẻ em với tỷ lệ khoảng 1/1000, nam và nữ như nhau. Thương tổn xuất hiện ngay sau khi sinh hoặc trong thời kỳ trẻ em, trong đó 80% xuất hiện trong năm đầu đời. Đây là bất  thường phát triển của lá phôi ngoài (chi phối cho việc hình thành da, hệ thần kinh). Bệnh thường không có tính gia đình.
Bớt thượng bì và cách điều trị
Về sinh bệnh học, bớt thượng bì liên quan tới các đột biến của gen mã hóa keratin 1 và keratin 10 (KRT 1, KRT10), gen ATP2A2 (có liên quan tới bệnh Darier), gen mã hóa cho thụ thể của yếu tăng sinh nguyên bào xơ (FGFR). Các đột biến này hình thành nên thương tổn của bớt thượng bì. Phân bố của thương tổn theo đường Blashko. Để giải thích điều này, người ta đưa ra giả thuyết rằng có hai bản sao của mỗi gen, một có nguồn gốc từ mẹ và một có nguồn gốc từ bố. Và như thế, trong mỗi cơ thể sẽ có hai quần thể tế bào có nguồn gốc từ hai nguồn gen đó (thể khảm). Những tế bào da mang gen bất thường sẽ hình thành nên thương tổn bớt thượng bì. Trong khi đó, các vùng da khác không chứa tế bào mang gen đó sẽ không hình thành thương tổn.
Đặc điểm của thương tổn bớt thượng bì là các mảng hoặc sẩn, bề mặt sùi, tăng sắc tố (màu đen hoặc nâu sẫm, nâu), bờ đa cung, không triệu chứng, hay gặp là một thương tổn thành dải đơn độc. Tuy nhiên, có thể có nhiều thương tổn phân bố ở một hoặc hai bên cơ thể. Ở giai đoạn sớm, thương tổn có thể chỉ là dát, dễ nhầm với các dát tăng sắc tố. Thương tổn có thể giảm sắc tố (tuy rất hiếm). Khi phát triển, thương tổn trở nên dày, sần sùi, nhất là ở các vùng nối hay nếp gấp như ở cổ. Vị trí hay gặp là ở các chi, cổ. Kích thước đa dạng, phân bố theo đường Blashko, có thể vượt qua đường giữa.
Bớt thượng bì và cách điều trị
Bớt thượng bì lành tính. Tuy vậy, trên nền thương tổn đó có thể xuất hiện các thương tổn ác tính như ung thư tế bào đáy, ung thư tế bào gai, keratoacanthoma. Nếu có, các biến chứng này xuất hiện sau tuổi dậy thì. Tỷ lệ gặp biến chứng thấp hơn so với nevus tuyến bã. Hội chứng bớt thượng bì (epidermal nevus syndrome), được Solomon và Esterly đưa ra năm 1968, chỉ tình trạng nevus thượng bì đi kèm với các rối loạn hệ thống khác, đặc biệt là của hệ thần kinh và cơ xương.
Đặc điểm mô bệnh học của bớt thượng bì rất đa dạng. Trên cùng một thương tổn có thể có nhiều hình ảnh mô học như quá sản thượng bì, dày sừng, tăng lớp gai, các nhú thượng bì ăn xuống trung bì, ly gai, dị sừng. Một số trường hợp giống hình ảnh mô bệnh học của bệnh vảy nến.
Bớt thượng bì lành tính nhưng ảnh hưởng nhiều tới thẩm mỹ, làm cho người bệnh mất tự tin và muốn điều trị sớm, triệt để. Có thể dùng các thuốc bôi tại chỗ như calcipotriol, corticosteroid, vitamin A acid, tars, anthnalin, podophyllin. Thuốc uống hay dùng là retinoid. Ngoài ra còn có thể can thiệp bằng laser, phẫu thuật. Tuy nhiên, chưa có phương pháp điều trị nào thật sự hiệu quả. Ở trẻ em, nên khám tổng thể để phát hiện các rối loạn hệ thống khác có thể đi kèm.
Hình 1. Thương tổn bớt thượng bì*
Hình 2. Thương tổn bớt thượng bì phân bố theo đường Blashko,vượt qua đường giữa*
Hình 3. Hình ảnh mô bệnh học của bớt thượng bì (quá sản thượng bì, các nhú thượng bì ăn sâu xuống trung bì)*
*Nguồn: Jean L. Bolognia, Dermatology, volume 1, third edition.
Bài và ảnh: Ths.BSNT. Trần Thị Huyền
Đăng bài: Phòng CNTT&GDYT

 

Để xem thêm thông tin về bệnh da liễu cách chăm sóc da vui lòng xem tại: https://benh.edu.vn/benh-da-lieu

Nội dung được tìm nhiều trên Google