Biểu hiện, triệu chứng của bệnh loãng xương

0
183
Biểu hiện, triệu chứng của bệnh loãng xương
Đánh giá!

 

Biểu hiện, triệu chứng của bệnh loãng xương

 

PTS. BS LÊ ANH THƯ

Bệnh viện Chợ Rẫy

 

Bệnh loãng xương được ví như những tên ăn cắp vặt, mỗi
ngày một chút, chúng lấy dần các khoáng chất quý báu trong ngân
hàng xương của mỗi chúng ta. Lúc đầu thường không có biểu hiện
gì, nhưng khi có các dấu hiệu rõ ràng, khối lượng xương thường
đã mất tới trên 1/3 (35%). Hậu quả gãy xương do loãng xương
thường khá nặng nề với sức khỏe người có tuổi vì xương đã bị
loãng rất lâu liền, người bệnh phải nằm lâu ngày nên rất dễ bị
bội nhiễm (viêm phổi, viêm đường tiết niệu, loét mục…).

CÁC YẾU TỐ NGUY CƠ CỦA BỆNH LOÃNG XƯƠNG

1. Kém phát triển thể chất từ khi còn nhỏ, đặc biệt là
còi xương, suy dinh dưỡng, chế độ ăn thiếu protid, thiếu calci
hoặc tỷ lệ calci/phospho trong chế độ ăn không hợp lý, thiếu
vitamin D hoặc cơ thể không hấp thu được vitamin D… làm bộ
xương không đạt được khối lượng khoáng chất đỉnh ở tuổi trưởng
thành.

2. Ít hoạt động thể lực (hoạt động thể lực thường xuyên sẽ
giúp cho cơ thể đạt được khối lượng xương cao nhất lúc trưởng thành), ít hoạt
động ngoài trời (tiền chất của vitamin D không trở thành vitamin D nên ảnh hưởng
tới việc hấp thu calci).

3. Sinh đẻ nhiều lần, nuôi con bằng sữa mẹ mà không ăn uống
đủ chất đặc biệt là protid và calci, để bù đắp lại.

4. Bị các bệnh đường tiêu hóa (dạ dày, ruột…) làm hạn chế
hấp thu calci, vitamin D, protid…

5. Có thói quen: uống nhiều rượu, bia, cà phê, hút nhiều
thuốc lá… làm tăng thải calci qua đường thận, giảm hấp thu calci ở đường tiêu
hóa…

 

BIỂU HIỆN CỦA BỆNH LOÃNG XƯƠNG

Bệnh này được ví như những tên trộm vặt, mỗi ngày một
chút, chúng lấy dần các khoáng chất của bộ xương. Lúc đầu người
bệnh không cảm thấy khó chịu vì bệnh diễn biến thầm lặng, không
có dấu hiệu nào rõ ràng, có chăng chỉ là một vài triệu chứng
đau, nhức, mỏi không cố định, có khi rất mơ hồ, vu vơ ở cột sống
lưng, ở dọc các chi, ở các đầu xương… Càng về sau, khi khối
lượng khoáng chất bị mất ngày càng nhiều, các triệu chứng đau
nhức nêu trên sẽ rõ ràng dần lên, tập trung nhiều hơn ở các vùng
xương chịu lực của cơ thể như hông, thắt lưng, khớp gối. Loãng
xương rất thường đi kèm với bệnh thoái hóa khớp, cũng là bệnh
thường gặp ở người có tuổi. Tình trạng loãng xương sẽ làm cho
quá trình thoái hóa nặng thêm, và quá trình này cũng làm bệnh
loãng xương nặng nề thêm.

 

CÁC TRIỆU CHỨNG THƯỜNG GÂP CỦA BỆNH LOÃNG XƯƠNG

1. Đau xương: Đau nhức các đầu xương.

Đau nhức, mỏi dọc các xương dài.

Đau nhức như châm chích toàn thân.

Đau tăng về đêm, nghỉ ngơi không hết.

2. Đau cột sống, đau như thắt ngang cột sống hoặc lan sang
một hoặc hai bên mạn sườn do kích thích các rễ thần kinh liên sườn. Đau cột sống
thường kèm theo co cứng các cơ dọc cột sống gây đau, giật cơ khi thay đổi tư
thế. Lúc nằm yên, người bệnh thường thấy dễ chịu hơn.

3. Gù vẹo cột sống, giảm chiều cao so với lúc trẻ (do các đốt
sống bị lún, xẹp hoặc bị gãy lún).

4. Các triệu chứng toàn thân thường gặp là luôn có cảm giác
lạnh hoặc ớn lạnh, hay bị chuột rút (vọp bẻ), thường ra mồ hôi.

 

Hình 2: Giảm chiều cao so với lúc trẻ vì các đốt sống
bị lún và xẹp do loãng xương.

Hình ảnh 2 mẹ con, người mẹ 75 tuổi, người con 50 tuổi.

Lúc trưởng thành người mẹ cao hơn người con 5cm.

5. Thường có kèm theo các bệnh của người có tuổi như:
béo bệu, cao huyết áp, bệnh mạch vành, tiểu đường, thoái hóa
khớp…

Khi đã có các triệu chứng lâm sàng rõ ràng nêu trên, khối
lượng xương của cơ thể thường đã giảm

?
30%. Lúc này trên phim X quang thường có thể thấy rõ hiện tượng loãng xương như:
Xương tăng thấu quang.

Vỏ xương bị mỏng đi.

Các đốt sống bị biến dạng: lún xẹp hoặc gãy lún.

 

CHẪN ĐOÁN BỆNH LOÃNG XƯƠNG CÓ KHÓ KHÔNG?

Việc chẩn đoán thường không gặp khó khăn khi đã có hiện
tượng loãng xương rõ, lúc này dựa vào:

 

?


Tuổi tác, giới tính.

?


Các đặc điểm và thói quen sinh hoạt.

?


Các phim X quang hệ thống xương (đặc biệt là cột sống).

?


Tỷ trọng khoáng chất của xương (BMD) và khối lượng của bộ xương
(BMC) bằng phương pháp quét và đo độ hấp thu proton của bộ xương
– DEXA để đánh giá mức độ loãng xương.

?


Chụp cắt lớp (CT scan) hoặc cộng hưởng từ (MRI) để đánh giá mức
độ loãng xương.

LÀM THẾ NÀO ĐỂ PHÁT HIỆN SỚM BỆNH LOÃNG XƯƠNG?

 

?


Khi loãng xương còn nhẹ hay mới bị, việc chẩn đoán hoàn toàn dựa
vào việc tìm hiểu, đánh giá kỹ các yếu tố nguy cơ và đo tỷ trọng
khoáng chất (BMD), khối lượng xương (BMC). Các phương pháp này
có thể đánh giá mức độ loãng xương và dự báo khả năng gãy xương
của người bệnh.

?


Ngay khi còn trẻ (độ tuổi 25-35), có thể đo tỷ trọng khoáng chất
đỉnh của bộ xương (OPBMD) lúc trưởng thành. Tỷ trọng khoáng chất
đỉnh thấp là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng của bệnh
loãng xương sau này.

HẬU QUẢ CỦA BỆNH LOÃNG XƯƠNG

Gãy xương khi bị những chấn thương nhẹ là hậu quả cuối
cùng của bệnh loãng xương. Gãy xương do loãng xương thường gặp ở
các vị trí chịu lực của cơ thể như cột sống, thắt lưng và cổ
xương đùi. Với người có tuổi thường có nhiều bệnh lý của tuổi
tác đi kèm như tim mạch, huyết áp, tiểu đường… và đặc biệt với
tình trạng loãng xương nặng saün có (thiếu chất khoáng và
protein của xương) thì việc liền xương thường rất khó khăn, đa
số người bệnh phải nằm tại chỗ nhiều ngày, thậm chí phải nằm
điều trị dài ngày trong bệnh viện. Việc nằm tại chỗ dài ngày khi
gãy xương không những làm tình trạng loãng xương càng nặng lên
mà còn kéo theo nhiều nguy cơ rất bất lợi cho sức khỏe người có
tuổi như bội nhiễm đường hô hấp, đường tiết niệu, loét mục ở các
điểm tỳ đè… Đây cũng là một nguyên nhân chính gây tàn phế và
giảm tuổi thọ cho người có tuổi (theo thống kê, ở các nước phát
triển có đến 20% người có tuổi bị gãy cổ xương đùi sẽ tử vong
trong vòng 6 tháng đầu vì các biến chứng do nằm lâu nêu trên).

Xem tiếp kỳ sau: ĐIỀU TRỊ VÀ PHÒNG NGỪA BỆNH LOÃNG XƯƠNG

 

SHARE