Bệnh ho gà là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị bệnh ho gà

0
718
Bệnh ho gà là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị bệnh ho gà
Đánh giá!

Bệnh ho gà là gì?

Ho gà là căn bệnh do nhiễm khuẩn đường hô hấp cấp tính, gây ra bởi vi khuẩn Bordetella pertussis. Bệnh có thể lây qua đường hô hấp vì vậy mọi người cần tránh tiếp xúc trực tiếp với bệnh nhân bị ho gà để tránh lây nhiễm vi khuẩn từ bệnh nhân.

Theo thống kê của WHO, mỗi năm trên thế giới có khoảng 30-50 triệu người mắc bệnh ho gà, trong đó có khoảng 300.000 người bị tử vong, đa số là trẻ em dưới 1 tuổi và ở các nước chậm phát triển.

Bệnh ho gà là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị bệnh ho gà
Bệnh ho gà là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị bệnh ho gà

Nguyên nhân gây ra bệnh ho gà

Nguyên nhân chính gây bệnh ho gà là do sự xâm nhập của vi khuẩn Bordetella pertussis đi vào đường hô hấp trên rồi sau đó khu trú và phát triển ở lông mao biểu mô trụ của đường thanh quản, khí quản, ở đó vi khuẩn sẽ tiết ra một loại độc tố Pertussis toxin – một loại protein độc lực chính đóng vai trò gây bệnh.

Bệnh ho gà là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị bệnh ho gà
Bệnh ho gà là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị bệnh ho gà

 

Triệu chứng của bệnh ho gà

Ho gà có thể gây bệnh nghiêm trọng cho trẻ sơ sinh, trẻ em và người lớn. Bệnh thường bắt đầu bằng triệu chứng giống như cảm lạnh và có thể có ho ít hoặc sốt nhẹ. Sau 1- 2 tuần thì ho nhiều bắt đầu. Không giống như cảm lạnh, ho gà có thể biểu hiện một loạt các cơn ho liên tục trong nhiều tuần.

Các triệu chứng sớm có thể kéo dài trong 1 – 2 tuần và thường bao gồm:

  • Chảy nước mũi
  • Sốt nhẹ (thường nhẹ trong suốt quá trình bệnh)
  • Ho nhẹ hoặc thúng thắng
  • Ngừng thở – tạm dừng hô hấp (ở trẻ sơ sinh)

Khi bệnh tiến triển, các triệu chứng điển hình của ho gà xuất hiện bao gồm:

  • Nhiều cơn ho nhanh theo sau bởi tiếng rít the thé
  • Nôn mửa
  • Kiệt sức sau mỗi cơn ho

Đối với trẻ nhỏ

  • Giai đoạn 1: Thời gian đầu khi mắc bệnh, trẻ thường bị những cơn ho nhẹ, sốt nhẹ, chảy nước mũi tuy nhiên trẻ vẫn ăn uống bình thường khiến các mẹ không mấy chú ý, chỉ nghĩ con đang bị cảm lạnh thông thường
  • Giai đoạn 2: Thời gian ủ bệnh thông thường của vi khuẩn ho gà là từ 7 – 10 ngày. Sau thời gian này trẻ bắt đầu có dấu hiệu ho nhiều hơn, cơ thể luôn thấy mệt mỏi; trẻ biếng ăn và sốt cao kèm theo các triệu chứng chảy nước mũi; do bị vi khuẩn xâm nhập vào thanh quản, khí quản nên khi thở trẻ sẽ phát ra những tiếng rít nghe như tiếng rít ở cổ gà.
  • Giai đoạn 3: Đây là giai đoạn phục hồi, trẻ sẽ ít ho đi tuy nhiên thì những cơn ho vẫn có thể quay trở lại do nhiễm trùng hô hấp sau nhiều tháng mắc bệnh ho gà.

Nếu bệnh không được phát hiện và điều trị kịp thời khiến cho cơ thể trẻ không được cung cấp để oxi để hô hấp, bệnh tình nếu kéo dài dai dẳng có thể làm cho trẻ bị suy hô hấp, sốt cao, biếng ăn và kiệt sức bởi những cơn ho lâu và kéo dài, thậm chí trường hợp xấu hơn là dẫn đến tử vong.

Mức độ lây truyền của bệnh ho gà

Ho gà là một bệnh rất dễ lây lan, chỉ được phát hiện ở người và được lây truyền từ người sang người. Người bị ho gà thường lây bệnh khi ho hoặc hắt hơi trong khi tiếp xúc gần với những người khác, sau đó những người này hít thở phải vi khuẩn ho gà. Nhiều trẻ sơ sinh bị ho gà do lây bệnh từ anh chị em, bố mẹ hoặc người chăm sóc mà thậm chí có thể họ không biết họ có bệnh.

Biến chứng bệnh ho gà

Ở trẻ sơ sinh và trẻ em

Ho gà có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng và đôi khi đe dọa tính mạng ở sơ sinh và trẻ nhỏ, đặc biệt là những trẻ chưa được tiêm phòng đầy đủ. Có khoảng một nửa số trẻ dưới 1 tuổi bị ho gà phải nhập viện. Trẻ em càng nhỏ tuổi thì việc điều trị tại bệnh viện sẽ càng cần thiết. Trong số những trẻ sơ sinh nhập viện vì ho gà thì có khoảng:

  • 1 trong số 4 trẻ (23%) bị viêm phổi (nhiễm trùng phổi)
  • 1 hoặc 2 trong số 100 trẻ (1,6%) sẽ có co giật (run dữ dội, khó kiểm soát)
  • 2/3 (67%) sẽ có ngừng thở (thở chậm hoặc ngừng thở)
  • 1 trong 300 trẻ (0,4%) sẽ có bệnh não
  • 1 hoặc 2 trong 100 trẻ (1,6%) sẽ tử vong

Ở thiếu niên và người lớn

Thiếu niên và người lớn cũng có thể bị biến chứng do bệnh ho gà. Biến chứng thường ít nghiêm trọng hơn ở những lứa tuổi này, đặc biệt với những người đã được tiêm vắc xin phòng bệnh ho gà. Biến chứng ở thiếu niên và người lớn thường gây ra bởi bản thân các cơn ho. Trong một nghiên cứu, dưới 5% thiếu niên và người lớn mắc bệnh ho gà được nhập viện. Viêm phổi (nhiễm trùng phổi) được chẩn đoán trong 2% nhóm bệnh nhân này. Các biến chứng phổ biến nhất là:

  • Sút cân (33%)
  • Mất kiểm soát bàng quang (28%)
  • Bất tỉnh (6%)
  • Gãy xương sườn do ho nặng (4%)

Chẩn đoán bệnh ho gà

Bệnh ho gà có thể được chẩn đoán bằng cách thông qua các biện pháp sau:

  • Bệnh sử hoặc diễn biến của các dấu hiệu và triệu chứng điển hình.
  • Thăm khám thực thể.
  • Xét nghiệm bao gồm lấy mẫu dịch tiết ở thành sau họng.
  • Xét nghiệm máu

Điều trị bệnh ho gà

Bệnh không để lại biến chứng nếu được điều trị kịp thời và bệnh nhân sẽ hồi phục hoàn toàn, không để lại di chứng gì đặc biệt ở đường hô hấp sau này. Hơn nữa, nếu điều trị sớm trong 7 ngày đầu sẽ giảm tần số cơn ho và giảm nguy cơ lây lan.

Với trẻ lớn bị ho gà và không có biến chứng, bệnh nhân sẽ được điều trị bằng kháng sinh đặc hiệu trong 10-14 ngày theo chỉ định của bác sĩ. Còn với trẻ dưới 6 tháng tuổi thường phải nằm điều trị nội trú trong bệnh viện.

Cần lưu ý, những bệnh nhân ho gà cần được điều trị cách ly, tránh tiếp xúc với nhiều người để giảm nguy cơ lây bệnh. Trong thời gian điều trị, nên cho trẻ uống nhiều nước, ăn các thức ăn dễ tiêu như cháo, sữa. Tuy nhiên cần lưu ý khi trẻ uống nước, bú, ăn cháo… không nên cho trẻ ăn quá nhanh tránh bị sặc.

Ngoài ra, với những người không mắc ho gà (dù ở lứa tuổi nào, đã hay chưa chủng ngừa vắc-xin) nhưng phải tiếp xúc thường xuyên với bệnh nhân ho gà sẽ được chỉ định điều trị dự phòng bằng kháng sinh. Tuy nhiên, cũng cần hạn chế tiếp xúc tối đa với bệnh nhất, nhất là trong 7 ngày đầu bệnh khởi phát.

Phòng bệnh ho gà

Vaccine

Cách tốt nhất để dự phòng ho gà ở trẻ sơ sinh, trẻ em, thiếu niên và người lớn là tiêm chủng. Ngoài ra, giữ trẻ sơ sinh và người có nguy cơ bị biến chứng cao do bệnh ho gà xa những người bị nhiễm bệnh.

Tại Hoa Kỳ, vaccine ho gà cho trẻ sơ sinh và trẻ em được khuyến cáo có tên là DTaP. Đây là vaccine phối hợp có tác dụng bảo vệ cơ thể trước ba bệnh: bạch hầu, uốn ván và ho gà.Hiện nay tại Việt Nam, vắc xin dự phòng bệnh ho gà được sử dụng là Quinvaxem.

Bệnh ho gà là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị bệnh ho gà
Bệnh ho gà là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị bệnh ho gà

Nhiễm trùng

Nếu bác sĩ xác định rằng bạn hoặc con bạn bị bệnh ho gà thì cơ thể bạn hoặc con bạn sẽ có sự bảo vệ tự nhiên (miễn dịch) đối với nhiễm trùng trong tương lai.

Kháng sinh

Nếu một thành viên trong gia đình được chẩn đoán bệnh ho gà, bác sĩ có thể khuyên bạn nên dùng kháng sinh dự phòng (thuốc có thể giúp dự phòng các bệnh do vi khuẩn) cho các thành viên khác trong gia đình để ngăn chặn sự lây lan của bệnh.

Bệnh ho gà là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị bệnh ho gà
Bệnh ho gà là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị bệnh ho gà

Vệ sinh

Thực hành vệ sinh tốt luôn được khuyến cáo để dự phòng sự lây lan của bệnh lý đường hô hấp này như:

  • Che miệng và mũi bằng khan giấy khi ho và hắt hơi
  • Bỏ khăn giấy đã dùng vào thùng rác
  • Nếu bạn không có khăn giấy, thì ho hoặc hắt hơn vào tay áo trên hoặc khuỷu tay của bạn, không ho hoặc hắt hơn vào bàn tay bạn
  • Rửa bàn tay thường xuyên bằng xà phòng và nước trong tối thiểu 20 giây
  • Nếu không có xà phòng và nước thì chà xát bàn tay bằng cồn.
Nội dung được tìm nhiều trên Google